Οι  βοσκότοποι στην Ελλάδα καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση, με  μεγάλη οικολογική και οικονομική σημασία για την παραγωγή ζωικών προϊόντων χαμηλού κόστους   και καλής ποιότητας. Αν και οι βοσκότοποι παρουσιάζουν  σοβαρά  προβλήματα που σχετίζονται με την παραγωγικότητα της γης και το περιβάλλον, συμβάλλουν σημαντικά στην οικονομία της χώρας. Βρίσκονται σε ένα ευρύ φάσμα υψομέτρων από τις πεδινές περιοχές  έως τις αλπικές ζώνες και διακρίνονται σε: (α) βοσκότοποι χαμηλής  ζώνης (υψόμετρο 0-600 μ), (β) βοσκότοποι μέσης ζώνης (ψόμετρο 600-800 μ), και (γ) βοσκότοποι ανώτερης ζώνης (υψόμετρο> 800m) (Σαρλής, 1998). Η ανώτερη ζώνη καλύπτει το 50% της συνολικής έκτασης των βοσκοτόπων παράγωντας το 53% της συνολικής αξιοποιήσιμης βιομάζας. Η μέση και χαμηλή  ζώνη καλύπτουν το 32% και 18% αντίστοιχα της συνολικής έκτασης σε βοσκοτόπια, παράγωντας το 33% και 18% της συνολικής βιομάζας αντίστοιχα. Οι βοσκότοποι καλύπτουν  έκταση 5.300.000 εκταρίων ή το 44% της ελληνικής γης.

Γεωγραφική κατανομή των φυσικών βοσκοτόπων σύμφωνα με το χάρτη κάλυψης της γης CORINE  (δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες για τα νησιά )

Οι βοσκότοποι βρίσκονται σε όλες εκείνες τις κλιματικές ζώνες  στην Ελλάδα οι οποίες χαρακτηρίζονται ως μη ευνοϊκές για την υψηλή παραγωγή χόρτου. Η μακράς διάρκειας  ξηρασία το καλοκαίρι και οι χαμηλές θερμοκρασίες που επικρατούν κατά τη διάρκεια του χειμώνα περιορίζουν την αύξηση του χόρτου. Επομένως, τα φυσικά λιβάδια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη βόσκηση μικρής χρονικής περιόδου κατά τη διάρκεια του χειμώνα ή της άνοιξης αλλά ποτέ καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Οι βοσκότοποι βρίσκονται στις ακόλουθες  περιοχές της Ελλάδος:

• Η ορεινή αλπική ζώνη, περιλαμβάνει την οροσειρά της Πίνδου η οποία με κατεύθυνση ΒΒΔ-ΝΝΑ, χωρίζει τη χώρα σε δύο μέρη με διαφορετικά κλιματικά χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα όσον αφορά την βροχόπτωση.
  
• Η ηπειρωτική ζώνη της Βόρειας Ελλάδας, περιλαμβάνει την ηπειρωτική εσωχώρα της Ηπείρου, την Μακεδονία, τη Θράκη και το μεγαλύτερο μέρος της Θεσσαλίας, έχει  κλίμα το οποίο βαθμιαία μεταβάλλεται  από το τυπικό Μεσογειακό προς τις  ψυχρότερες κλιματικές συνθήκες της Κεντρικής Ευρώπης.
  
• Η νησιωτική μεσογειακή ζώνη του Ιονίου, περιλαμβάνει τις παράκτιες περιοχές της Δυτικής Ελλάδας και των Ιονίων νήσων.
  
• Η Μεσογειακή ηπειρωτική ζώνη, περιλαμβάνει την  ΝΑ Ελλάδα (Αιγαίο) έως Θεσσαλία και τα νησιά του Αιγαίου. Το κλίμα στη ζώνη αυτή είναι παρόμοιο με  το παραλιακό Μεσογειακό  αλλά με χαμηλότερες χειμερινές θερμοκρασίες και μεγαλύτερης διάρκειας  ξηρασίες την θερινή  περίοδο.

Όπως αναμένεται σε έναν μεσογειακό τύπο κλίματος, οι βροχοπτώσεις είναι περιορισμένες κατά τη διάρκεια  ανάπτυξης της βλάστησης, δημιουργώντας έτσι σοβαρά προβλήματα επάρκειας νερού. Η βροχόπτωση  κυμαίνεται από 780 έως 1.280 χιλ. ετησίως στην δυτική Ελλάδα, ενώ  μειώνεται περίπου στο μισό στην ανατολική Ελλάδα, και  κυμαίνεται από 380 έως 640 χιλ. ετησίως.

Όσον αφορά τη θερμοκρασία, οι βοσκότοποι βρίσκονται μεταξύ των ισόθερμων 14.5°C και 19.5°C. Κατά τη διάρκεια της ψυχρής χειμερινής περιόδου, οι θερμοκρασίες αυξάνονται καθώς μειώνεται το γεωγραφικό πλάτος, ενώ στη θερμή περίοδο, και ειδικά μεταξύ ΜΜαΐου και Αυγούστου, η θερμοκρασία αυξάνεται από τις παραθαλάσσιες περιοχές προς την ηπειρωτική χώρα και ιδιαίτερα στις πεδιάδες. Το χειμώνα, οι χαμηλότερες θερμοκρασίες παρατηρούνται στη Βόρεια Ελλάδα, φθάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τους -20°C, ενώ στα νότια και τα νησιά του Αιγαίου, η θερμοκρασία σπάνια πέφτει κάτω από τους 0°C. Το καλοκαίρι, θερμοκρασίες άνω των 40 °C  καταγράφονται  στις πεδινές περιοχές της ηπειρωτικής χώρας σε αντίθεση με τα νησιά και τις παραθαλάσσιες περιοχές στις οποίες η θερμοκρασία σπάνια φθάνει τους 40°C, εξαιτίας των ανέμων.

Οι βοσκότοποι απαντούν σε μια μεγάλη ποικιλία εδαφών, που είναι συνήθως  πολύ φτωχά για  επαρκή παραγωγή φυτικής βιομάζας. Τα εδάφη στα πεδινά είναι συνήθως βαθιά (βάθος > 150 εκατ.), καλώς αποστραγγιζόμενα, μέσης έως λεπτόκκοκης  κοκκομετρικής σύστασης, ελεύθερα  έως πλούσια σε ανθρακικά άλατα, χαμηλής περιεκτικότητας σε οργανική ύλη  (συνήθως μικρότερη  από 2.8% στον επιφανειακό ορίζοντα), σχηματίζονται κυρίως πάνω σε αλλουβιακές αποθέσεις και ταξινομούνται ως Fluvisols, Cambisols και Luvisols. Τα εδαφη στις κεκλιμένες περιοχές είναι συνήθως ρηχά (βάθος 10-50 εκατ.), πολύ καλά αποστραγγιζόμενα, με μέση έως  λεπτόκοκκη κοκκομετρική σύσταση, ελεύθερα  έως πλούσια σε ανθρακικά άλατα (ανάλογα με το μητρικό υλικό), με χαμηλή περιεκτικότητα σε οργανική ύλη  (συνήθως μικρότερη  από 1.8%),  σχηματίζονται κυρίως πάνω σε μάργες, σχιστόλιθο, κροκαλοπαγή, ασβεστόλιθο, φλύσχη, και ταξινομούνται ως Cambisols, Regosols, και Luvisols. Ο ασβεστόλιθος είναι ένα από τα κύρια μητρικά υλικά όπου απαντώνται οι βοσκότοποι, εμφανίζοντας υψηλό βαθμό εδαφικής υποβάθμισης.

Χαρακτηριστική, ιδιαίτερα υποβαθμισμένη περιοχή με μητρικό υλικό  ασβεστόλιθοο, που χρησιμοποιείται ως βοσκότοπος         (φωτο Κ. Κοσμάς).

Ο φλύσχης είναι ένα άλλο σημαντικό μητρικό υλικό βοσκοτόπων όπου τα εδάφη έχουν υψηλότερη παραγωγικότητα από εκείνη των ασβεστόλιθων. Τα εδάφη  είναι συνήθως μετρία έως ισχυρά  διαβρωμένα λόγω της υπερβόσκησης και το κάψιμο της φυσικής βλάστησης.

 Η παραγωγικότητα των εδαφών στους βοσκότοπους είναι συνήθως μικρή λόγω της μεγάλης υποβάθμισης. Πολλές λοφώδεις  περιοχές που μέχρι πρότινος καλλιεργούνταν, εγκαταλείφθηκαν  μετά από σημαντική μείωση  της παραγωγικότητας τους και έχουν μετατραπεί σε βοσκότοπους δεδομένου ότι κανένας άλλος τύπος χρήσης γης δεν είναι επικερδής.

Σχετικά με την τοπογραφία, τα βοσκοτόπια απαντώνται σε διάφορες   φυσιογραφικές συνθήκες. Στις περισσότερες περιπτώσεις βρίσκονται σε εδάφη με  με ήπιες κλίσεις (2-6%),  μέτριες κλίσεις (6-12%), έντονες κλίσεις (12-18%), απότομες (18-35%), καθώς και σε περιοχές με πολύ απότομες κλίσεις (> 35%). Οι κλίσεις είναι συνήθως μεγαλύτερες στην ανώτερη ζώνη (ύψος > 800 μ) στην οποία βρίσκονται τα βοσκοτόπια.

Στην Ελλάδα, η διατήρηση οικόσιτων  ζωων εμφανίζεται  από τους νεολιθικούς χρόνους, περίπου 10.000 ετη πΧ. Μέτρα διαχείρισης των βοσκοτόπων είναι περιορισμένα.  Εκτός από τα βοσκοτόπια της ανώτερης ζώνης, που χρησιμοποιούνται μόνο κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, όλες οι άλλες περιοχές   χρησιμοποιούνται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Η υπερβόσκηση είναι πολύ συνηθισμένη πρακτική με αποτέλεσμα τις μεγάλες διαβρώσεις των εδαφών,  την εξαφάνιση μερικών φυτικών ειδών, και την επικράτηση άλλων ανεπιθύμητων φυτικών ειδών για τα ζώα.  Επιπλέον, τα λιβάδια στην ανώτερη ζώνη μπορεί να δεχθούν μεγάλο αριθμό ζώων κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, ή το αντίθετο αυτοί οι βοσκότοποι δεν εκμεταλλεύονται ικανοποιητικά εξαιτίας της έλλειψης έργων υποδομής  (δρόμοι,  πόσιμο νερό για τα ζώα). Συστήματα μεταφοράς των κοπαδιών εφαρμόζονται σε διάφορες χρονικές και χωρικές κλίμακες και  βαθμούς πολυπλοκότητας. Τα ζώα μπορούν να κινηθούν καθημερινά από τους λόφους στις κοιλάδες, ή εποχιακά στα βουνά για τη θερινή βοσκή. Η μεγάλη ένταση βόσκησης, οι πρακτικές εκμετάλλευσης των βοσκοτόπων, και οι συχνές πυρκαγιές  έχουν οδηγήσει σε μια σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας και παραγωγικότητας των βοσκοτόπων και μείωση των εδώδιμων φυτικών ειδών.

Βοσκότοποι  στη χαμηλή  ζώνη που περιλαμβάνει πεδιάδες και λόφους (υψόμετρο μικρότερο των  600 μ) χρησιμοποιούνται  κυρίως κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου ή καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Λόγω των σχετικά ευνοϊκών θερμοκρασιών αέρος σε αυτή την ζώνη, η ανάπτυξη της βλάστησης εξαρτάται κυρίως από το ύψος των βροχοπτώσεων.  Η παραγωγή χλόης είναι μεγαλύτερη την άνοιξη παρά  το φθινόπωρο αλλά, λόγω έλλειψης νερού, το χόρτο ξηραίνεται  γρήγορα με αποτέλεσμα τα ζώα να μετακινούνται σε βοσκοτόπια με μεγαλύτερα υψόμετρα.  Οι βοσκότοποι  στη μέση ζώνη (υψόμετρο 600-800 μ) βοσκούνται κυρίως από κατσίκες καθ' όλη τη διάρκεια  του έτους. Η παραγωγή χόρτου στη μέση ζώνη είναι ιδιαίτερα υψηλή κατά τη διάρκεια της άνοιξης, ενώ η βόσκηση μπορεί να περιοριστεί για κάποια περίοδο του χειμώνα λόγω της παρουσίας χιονιού. Οι βοσκότοποι της ανώτερης ζώνης χρησιμοποιούνται για μερικούς μήνες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Αυτή η ζώνη προστατεύεται καλύτερα από υπερβόσκηση και διάβρωση του εδάφους σε σύγκριση με τις άλλες ζώνες.  

Η υποβάθμιση και η ερημοποίηση της γης στους βοσκότοπους επηρεάζεται σημαντικά   από κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες και από χαρακτηριστικά διαχείρισης της γης όπως το ιδιοκτησιακό καθεστώς, το μέγεθος αγροτεμαχίων, η περίοδο χρήσης της γης,  τα μέτρα ελέγχου της διάβρωσης, και  η ελεγχόμενη βόσκηση. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς  έχει σημαντικές επιπτώσεις στον κίνδυνο ερημοποίησης. Σε πολλές περιπτώσεις, η γη νοικιάζεται και το κύριο ενδιαφέρον του ενοικιαστή είναι η υπερεκμετάλλευση της φυσικής βλάστησης χωρίς την εφαρμογή οποιουδήποτε μέτρου ελέγχου της διάβρωσης. Σε πολλές περιπτώσεις  η υποβαθμισμένη γεωργική γη εγκαταλείφθηκε τις τελευταίες δεκαετίες  και έχει μετατραπεί σε βοσκότοπους.  Σε αυτές τις περιπτώσεις η γη παρουσιάζει χαμηλότερο κίνδυνο ερημοποίησης επειδή τα εδάφη είναι σχετικά βαθύτερα με μικρότερες κλίσεις από ότι οι περιοχές με προϋπάρχοντες βοσκότοπους. Η περίοδος εφαρμογής του υπάρχοντος τύπου χρήσης γης μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην ερημοποίηση. Αυτή η επίδραση συνδέεται με την ανθρώπινη μετανάστευση  και την εγκατάλειψη της γης, με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις το μεγάλο ρυθμό  διάβρωσης. Σε αρκετές  περιπτώσεις οι βοσκοί βάζουν σκόπιμα πυρκαγιά στους βοσκότοπους για το κάψιμο των πολυετών θάμνων (Sarcopoterium SP) και για την διευκόλυνση της ανάπτυξης του  ετήσιου εδώδιμου για τα ζώα χόρτου,  ευνοώντας έτσι μεγάλους ρυθμούς  διάβρωσης. Η ελεγχόμενη βόσκηση είναι ένα σημαντικό διαχειριστικό μέτρο που συμβάλει στην μείωση του κινδύνου ερημοποίησης. Σε μερικές περιπτώσεις, η γη περιφράσσεται, έτσι τα ζώα κινούνται από μια θέση σε άλλη αποφεύγοντας με αυτόν τον τρόπο την υπερβόσκηση.